20:20 EEST Sêşem, 14/08/2018

Hejmara Nû

İstatistik

OnlîneOnlîne : 88


ÎroÎro : 181

meha rewacdarmeha rewacdar : 2317

Hemî MêvanHemî Mêvan : 615234

Arşiv

Sayı15

Destpêk » Hejmara Nû » Zimannasî

DI KURDÎ Û ÎNGILÎZÎ DE HIN BÊJEYÊN NÊZFORM Û NÊZWATE

Çarşem - 13/11/2013 12:41
DI KURDÎ Û ÎNGILÎZÎ DE HIN BÊJEYÊN NÊZFORM Û NÊZWATE

DI KURDÎ Û ÎNGILÎZÎ DE HIN BÊJEYÊN NÊZFORM Û NÊZWATE

DESTPÊK

Kurdî, bi dengnasiya xwe, bi hevoksaziya

xwe û bi bêjeyên xwe ve, zimanekî serbixwe ye. Ji

gelek zaravayan pêk tê ev ziman. Bi taybetmendiyên

xwe yên rêzmanî ve dîyalektên vî zimanî jî gelek

dewlemend in.

Bi hemû zaravayên xwe ve Kurdî, endamê

Malbata Zimanê Hînd-Ewropayê

 

ye; li vir ji besa

Hîndê,

 

li Hîndê jî ji besa Îranê ye. Yanê Kurdî, di

nav malbata mezin de merivê Îngilîzî, Almanî û

Fransizkî û hwd. e; di malbata Hîndê de, merivê

Hindî, Sihî û Urdî û Benglasî û hwd. e; di malbata

Îranê de, merivê Farisî, Osetî, Pestûyî û Tacîkî hwd.

e.

Hat gotin ku zimanê Kurdî, xwedî gelek

zarava ye; belê zaravayên sereke yê vî zimanî ev in:

Kurmancî, Kirmanckî/Dimilî (/Goranî/Hewramî?),

Soranî/Babanî, Kelxûrî, Lorî û Belûcî. Her zaravayê

vî zimanî xwedî taybetmendiyên xwerû ne. Bi hemû

diyalektên xwe ve zimanê Kurdî, endamekî taybet

yê Malbata Zimanê Hînd-Ewropayê, yê dewlemend

e.

Ev tespîta endambûna vê malbatê ya Kurdî,

xwe bi gelek sparteyan îspat kiriye. Ji aliyê

tewandina nav, cînav û lêker, rengdêr û hwd. ve, ji

aliyê qertafgirtinê ve, ji aliyê dengnasiyê ve, ji aliyê

hevoksaziyê ve û ji aliyê hevparbûna gelek bêjeyan

ve, ev nêzîkahî û endametî li ber çavan e.

Di rastiyê de, ev her yek taybetmendî, bi

serê xwe hêjayî vekolîniyê ye û bi rastî jî pê pêdivî

heye. Lê mixabin di vê vekolînê de em dê bes li ser

di Kurdî û Îngilîzî de nêzform û nêzwatebûna hin

bêjeyan bisekinin.

Di vê xebatê de me bêje sinifandin, û li gor

besên wan me ewna par ve kirin. Di besa ewil de,

me lêkerên ku di navbera Kurdî û Îngilîzî de hevpar

in, peyitandin. Di besa duyem de em li ser rengdêrên

hevpar sekinin. Di besa sêyem de me hin jmarên

Kurdî û Îngilîzî dan ber hev. Me di besên din de

vekolîn û tespît li ser navên mehan, endamên malê,

endamên bedenê, navên bi bedenê re têkildar, navên

bi sewalan re têkildar, navên zemîn/erdnîgarî, navên

sênber û razber û navên cînavan, kir. De kerem kin

em tev lê binihêrin:

LÊKER

Anin (Dij: Birin) Bring

Barîn /baran Rain

Bû Be

Bûyîn Beîng

Cûyîn Chew

Çimt Jumb

Çirîn Tear

Çûyîn Going

Dî (ji dîtinê) See

Dor Tour

Firîn Flying

Gezkirin Gnaw

Gir (bûn) Grow

Grî Cry

Ḧop/ḧolkirin Hop

Hus bûn Hush

Kal (kalîn) Call

Kan (kanîn) Can

Karkirin Work

Leqleq(kirin) Lark(ing)

Mayîn Remain

Mirin Mortem

Mirindayîn / kustin Murder

Pifkirin Puff

Qut kirin Cut

Rawestîn Rest

Sandin Send

Sermkirin Bê ashamed

Xwest / west Want

Bê (ji gotinê) Bade

Heyîn / Having

Heye Have

RENGDÊR

Bed Bad

Bêtir Better

Camêr/ciwanmêr Centilmen

Civan Juvinile

Comerd Generous

Dubare Duble

Entîke Antique

Germ Warm

Gir / gird Grand

Gir / gird Great

Heftgose Heptagon

Jin Gyn

Karker Worker

Ken / kêf Cheer

Kîp Keep

Kurt Curt

Kurt / kin Short

Mê Maid

Mêr Man

Mestir Master

Mirî / mirde Mortal

Nêz / nîz Nêar

Pas / pist Back

Pir Plural

Pir/pird Bridge

Rêbir Robber

Qît Kid

Rast (alî) Right

Rast (ne derew) Right

Rût/rûd Nûde

Tarî Dark

Tenik (lawaz) Thin

JMAR

Çar Four

Çardeh / desûçar Fourteen

Deh / dest Ten

Du / dudu Two

(her) Yek Each

Heftgose/heftalî Heptagon

Heftkoseyî Heptagonal

Heyst Eight

Heystê / hestay Eighty

Neh Nine

Sifir Zero

Hîrê / sê Three

Hîrês /sêzdeh Thirteen

Nîn None

Nod / neway Ninety

Nozdeh / newês Ninteen

Pênc rê Pentatlon

NAVÊN MEHAN

Meh Moon/Month

Avrêl April

Mard Marc

ENDAMÊN MALÊ

Bra Bro

Brader Brother

Maê/Mader Mother

Nevî Nephew

Duxter / dot Daughter

Mak Main

ENDAMÊN BEDENÊ

Brî Brow/eyebrow

Çene / çenge Chine

Çerm Derm

Dev Jaw

Didan Teeth

Gan/giyan Ghost

Junî Knee

Lêv Lip

Ling Leg

Mêjî Mind

Navik Navel

Neynûk / nînok Nail

Por Hair

Poz Nose

NAVÊN BI BEDENÊ RE TÊKILDAR

Belẍem Phlegm

Çepik Clap

Ês Ache

Sewt Sound

Slop Slob

Tesk Thigh

NAVÊN PÎSEYAN

Bijîsk Physician

Dadger Judge

Berber Barber / haircutter

Gewherger Jeweller

Hingivfiros Honey seller

NAVÊN BI SEWALAN RE TÊKILDAR

Cûk Cock

Çîk/çêlik Chick

Eylo Eagle

Hesp Hourse

Misk Mouse/mice

Qaz Goose

Sihorîk/Simor Squirrel

Ẍezal Gazelle

Dêl / boç Tail

Hêk Egg

NAVÊN ZEMÎNNASÎ/ERDNÎGARÎ

Ba Blow

Erd Earth

Erdhej Earthquake

Qendîl Candle

Robar River

Stêr Star

Dar Tree

Dilop Drop

Rê Road

NAVÊN SÊNBER

Ar / agir Fire

Balgî Pillow

Bar Burden

Bazar Bazaar

Ber Pro/pre/fore/front

Cihû Jew

Cil Cloth

Derî Door

Dolab Cupboard

Gewher Jewelry

Hene Henna

Hera/vira/virê/êra Here

Hingiv Honey

Hol Hall

Komel Community

Kuder Where

Lambe/lempe lamp

Masûlke Muscle

Mirîgeh Morg, mortuary

Mîz / mîs Piss

Name Mail

Par Part

Pêk Pace

Pêlek Pedal

Pelg/rûpel Page

Pênc Lîstik Pentathlon

Pênûs Pen/pencil

Per / pel Paper

Pûs Push

Rê Road

Riz Rice

Saq (ên goran) Socks

Sî Suede

Sol Shoe

Sekir Sugar

Sorbe Soup

Tîre / esîr Tribe

Vira / ev der Here

Ẍardolab Gardirobe

Zîv Silver

NAVÊN RAZBER

Awa Way

Bang Bang

Bername Programme

Bernav Pronaun

Civantî Juvenility

Çawa/çowa How

Dadmend Judgement

Dem / Tim Time

Demî Tem

Destbirî Desperate

Digel Together

Fermî Formal

Hêvî Hope

Îdyom (?) Idiom

Na No

Nam/nav Name

Nav Noun

Navniçik Nickname

Nefermî Informal

Neherdu Neither

Nema Never

New / nuh / nû New

Niha/Nuha Now

Nûçe News

Serm Shame

Smaq/sîlmaq Smack

Tirs Dismay

Ẍerez Grudge

NAVÊN CÎNAVAN

Me Me

Min Mine

Tu Thou/you

Xwe Own

ENCAM

Mîna ku hate dîtin, di Kurdî û Îngilîzî de

gelek bêjeyên hevpar hene. Ev hevpariya, hew ne

munhasirî çend babetan an jî bêjeyan e. Di hemû

besên bêjeyên wan zimanan de ev hevparî xwe

nîsan dide. Halevku, ji hev veqetîna malbata Hînd û

Îranê, pir zûda ye; ji hev veqetîna Hînd û Ewropayê,

ji veqetîna Hînd û Îranê hîn zûdatir e.

Digel bi qasî vê zûdatirê, di navbera zimanên

vê malbatê de gelek cuda bûn û ji hev cihêbûn

çêbûne jî, di navbera Kurdî û Îngilîzî de, hîn hebûna

gelek bêjeyên nêzwate û nêzform, me mecbûrî

tesdîqkirina hevmalbatbûna ev herdu zimanan dike.

Ez bawer im, li ser hevparbûna aliyên din jî vekolîn

werinkirin, dê encameke ji vê cihêtir, dernekeve

pêsberî me.

Dixuye ku gelek qadên zimanê Kurdî, li hêviya

ev cûr vekolînan in. Ev vekolîn, heke bibe wesîleya

xebatên nû yên li ser zimanê Kurdî, peywira xwe bi

cî aniye.

 

Yazar: Ahmet DEMİR

Kaynak: nupelda

Comment addYorumlarınız
Koda ewlehiyêNû bike

Son Haberler

 

Ji Editor

Hejmara nû: 19

Hejmara nû: 19 Xwendevanên Hêja!   Bi hêjmara nozdehem em li pêşberî we ne. Dîsa bi xebat û nivîsên li ser edebiyat û cûreyên wêjeyê, guldesteyek têra xwe tije û amade ye. Lêbelê di Kovara xwe de cara ‘ewil e ku em cudahiyekê dikin. Ew jî amadekirina dosyayek taybet e ku heta niha...

Login site