13:33 EEST Sêşem, 19/06/2018

Hejmara Nû

İstatistik

OnlîneOnlîne : 17


ÎroÎro : 271

meha rewacdarmeha rewacdar : 4587

Hemî MêvanHemî Mêvan : 600634

Arşiv

Sayı15

Destpêk » Hejmara Nû » Lêkolîn

Navendeke Edebiyata Kurdî: MİKS

Înî - 16/05/2014 16:05
Miksbi erdnigariya xwe ya xweş û taybet ve zemanekî dûr û dirêj e ku bala însanan kişandiye û heta niha jî dikişîne. Ev çiyayên bilind, şaxên ku digihêjin ‘ewran wek kelake muhkem derdora bajarê Miksê girtiye û sedan sale li dijî neyaran gelê vê deverê diparêze.

Navendeke Edebiyata Kurdî: MİKS

Abdulcebbar KAVAK

 

 

Miksbi erdnigariya xwe ya xweş û taybet ve zemanekî dûr û dirêj e ku bala însanan kişandiye û heta niha jî dikişîne. Ev çiyayên bilind, şaxên ku digihêjin ‘ewran wek kelake muhkem derdora bajarê Miksê girtiye û sedan sale li dijî neyaran gelê vê deverê diparêze.

Miksbi navê Tirkî “Bahçesaray”, îro navenda qezayê ye û girêdayî wilayeta Wanê ye. Şemseddin Sâmî dibêje ku Miks99 km ji Wanê dûr e û devereke çiyâyî ye. Li aliyê bakur bi Kawaş/Westanê, li aliyê başûr bi wilayeta Hekkarî/Colemêrgê, li aliyê rojhilat bi qezaya Çatax/Şaxê, li aliyê rojava bi wilayeta Bilîsê re sînordar e.[1] Miksdevera herî bilind a Wanê ye, ji 3 nahye û 63 gundan pêkhatiye.[2]

Şerefxan Bitlisî di Şerefnâmeyê de behsa Miksê dike û dibêje Mîrê ewil ê Miksê Abdal Xan e. Şerefxan dîsa dibêje ev du kurê Abdal Xan hebûne û navê wan Ehmed Beg û Hesen Beg bûye. Piştî mirina Abdal Xanî, Ehmed Begbûye mîrê Miksêû Siltan Silêmanê padişahê Dewleta Osmanî jî mîrektiya Ehmed Begî qebûl kiriye û jê re fermanek jî şandiye.[3] Di sedsala XVI. û XVII. de Mikswek lîwayekê girêdayî Wanê di çavkaniyan de derbas dibe.[4] Li aliyê tarîxî û siyasî ve di sedsala XVIII. û XIX. de bi sedema karên mîrên Miksêyên siyasî û eskerî herêma Miksê bi rojeveke têr û tijî dema xwe borandiye.[5]

Ez dixwazim piştî vê danasinê û destpêka kurt li ser herêma Miksê, bêm ser mijara me ya sereke. Ev jî, di nav erdnigariya Kurdistanê ya berfireh de gelo Mikskengî û çawa bûye nevendeke girîng ji navendên edebiyata Kurdî. Ji bo ku em bikarin bersiva van pirsan bidin, divê em di nav tarîxa Miksê de bingehên perwerdê û medreseyên herî kevn bibînin. Digel dîtina wan dîsa lazim e em bizanin gelo kî di van medresan de ders daye û li ser edebiyata Kurdî kîjan berhemên Kurdî hatine nivîsandin.

Di Herêma Miksê de tekya herî kevn û navdar ya Mîr Hesenê Welî ye. Mîr Hesenê Welî ne tenê di Miksê de, di hemû deverên Gola Wanê de bi nav û deng e û menaqibên wî di diwanxaneyên gundan de bi devkî têne gotin. Lê mixabin li ser jiyan û berhemên Mîr Hesenê Welî tiştekî zanistî û wesîqeyeke nivîskî negihiştiye destê me. Feqî Hüseyin Sağniç di derheqê Mîr Hesenê Welî de van agahiyan dide:

“Mîr Hesenê Welî yek ji wan mîrekan bû ku nêzikî 800 sal berî dema me, li çiyayê Axîrofê tekyayek ava kiribû û dixebitand. Bi vê tekyayê çûn û hatina Miks û Kawaşê ji bêewlewiyê derxistibû. Li rexê tekyaya xwe ji bo ‘‘îbadeta misilmanan mizgeftek û ji bo ‘îbadeta xiristiyanan jî dêrek ava kiribû. Medereseya wî ya li nava bajarê Miksê navdar bû. Ew avahiyên qenc ên Mîr Hesenê Welî heta salên 1960’ê jî xebata wan dewam kiriye.”[6]

Piştî Mîr Hesenê Welî di herêma Miksê de medrese û tekya Erwasiyan gelek bi nav û deng e. Beriya ku em behsa vê medresê bikin ez dixwazim bi çend hevokan behsa Erwasiyan û hatina wan a Miksê bikim.

Malbata Erwasiyan di sedsala XIII. a miladî de piştî dagirkirina Bexdayê bi deste Hulagû, ji Bexdayê veqetiyane. Li gor zanyariyên di destê me de ev malbat hemî cih û warên xwe yên Bexdayê hiştine û 14 Rebîulaxir 696/10 Çile 1297’ê de ber bi Mûsilê ve bi rê ketine. Demekê li Mûsilê mane û paşê çûne Reha û Bilîs û Is’irdê û di van deveran de bi cih bûne. Di wê demê de mezinê malbata Erwasiyan Hecî Qasim Bexdadî bûye û Hecî Qasim beşeke ji malbata xwe li Şîrwanê bi cih kiriye.[7]  Hecî Qasim Bexdadî bi neseba xwe digihîje Şêx Abdulqadir Geylanî.

Kurê Hecî Qasim Bexdadî yê mezin Muhammed ku bi leqeba “Qutub” tê nasîn, bi fermana bavê xwe diçe devera Colemêrg ê û Mîr Brahim Xan ziyaret dike. Piştî vê ziyaretê Brahim Xan keça xwe Fatima bi Muhammed Qutub re dizewicîne. Tê gotin ku Brahim Xan bi xwe di gel Muhammed Qutub tê Miksê û di gundê Erwasê de ji bo zavayê xwe Muhammed Qutub di sala 740/1399’ê medrese û tekye û mizgeftekê ava dike.[8]

Wesîqe 1 [9]

 

Muhammed Qutub di vê medresê de him muderisê ewil him jî wek şêxê terîqeta Qedirî yê ewil dest bi wezîfê dike û xelkê Miksê irşad dike. Ev medrese bi navê Medresa Erwasî di nav Miksê û derdora Miksê tê naskirin û bi sedan sal e bi vî navî xizmeta xwe didomîne. Medresâ Erwasê ji aliyê edebiyata Kurdî û belavkirina zanistên Îslamî bi zimanê Kurdî ve xizmetek mezin kiriye û roleke mezin lîstiye. Lewra muderisê ewil ê medresa Erwasê Muhammed Qutub, li qada tibbê de bi zimanê Kurdî kitêbek nivîsandiye. Navê kitêba wî Kitâbu’t-tib e. Tê gotin ku berhema pexşanê ya bi zimanê Kurdî ya ewil ku hatiye nivîsandin ev behrem e. Di kitêba İkdu’l-Cumân de tê gotin ku ev berhem di gel kitêba Hawle’l-Edebi’l-Kurmancî ya Tehsîn Brahim ed-Dûskî li Erbîlê di sala 2004’ê de hatiye çapkirin.[10]

Piştî destpêkirina xizmeta ilm û tesewifê Medresa Erwasê bûye navendeke giring a vê deverê. Sedan xwendekarên medresê li aliyekî dersên Îslamî xwendine li aliyê din jî di qada tesewifê de  hatine perwerdekirin. Xizmeta medresê ji sedsala XIII. heta sedsala XIX. bi vî şeklî domkiriye û gelek alim û mitesewifên bi nav û deng ji vê medresê îcazet standine.

Ez dixwazim behsa navên çend ‘alim û mitesewifên navdar ên ji Medresa Erwasê xwendine bikim.

  1. Seyyid Abdurrahîm Erwasî (w.1786)
  2. Seyyid Abdurrahman Erwasî
  3. Seyyid Sibxetullah Erwasî (w. 1829)
  4. Seyyid Fehim Erwasî (w.1895)

Bediuzzaman Seîd Norsî jî di îcazetekê de behsa Seyyid Fehim Erwasî dike. Him Seîd Norsî him jî seydayê wî yê Bazîdê Mele Muhemmed Celalî bi riya îcazeta ilmî telebeyên Medresa Erwasê ne.

Li aliyekî din Şêx Şefiq Erwasî ku ew jî di Miksê, li gundê Erwasê hatiyê dinyayê, di qada edebiyata Kurdî de rolekî erênî lîstiye. Lewra Şêx Şefiq di sala 1919’ê de wek serniviskarê Rojnameya Kurdistanê kar dikir.[11] Xizmeta Şêx Şefiq ne tenê serniviskariya Rojnameya Kurdistanê bû. Ji bo çapkirina klasikên edebî yên Kurdî jî hewldana wî nayê jibîr kirin. Lewra Şêx Şefiq di navbera salên1338-1340’ê hicrî de Dîwana Melayê Cizîrî di Çapxaneya Ewqafa Îslamiyye de daye çapkirin. Şêx Şefiq di despêka dîwanê de di serbenda dawî de wiha dibêje:

Vexta ku teb’ û neşirkirina vê dîwanê min ji bo milletê xwe xizmet dizanî û ji bo xwe jî feyzeke me’newî hisab dikir, eger çî hal û zeman jî musait nebûn lakin bi’avn û inayeta Xwedayê Teala me dest teb’kirina wê kir. Miweffiqî heqîqî tewfîqa me bide li ser tambûna vê sair umûrê xeyriye jî. Amîn. Bi câhê Seyyidi’l-murselîn. Et-Tabi’u’l-heqîr Muhammed Şefîq el-Erwasî el-Huseynî[12]

 

           

Wesîqe 2

Bediuzzaman Seîd Nursî ev îcazetname daye birayê xwe Abdulmecîd Norsî.[13]

Mele Xelilê Sêrtî (w.1839) jî di Xoşebê (Güzelsu) li cem Seyyid Abdulhadî Erwasî dersê Mentiqê xwendiye û piştî wî, çûye li cem Mele Hiseynê Xoşebî Şerhê Şemsiyye xwendiye.[14]

    Di Miksê de ne tenê malbata Erwasiyan xizmeta edebiyata Kurdî kirine. Bi rastî kesayetiya ku herî mezin û bi nav û deng di Miksê de Feqiyê Teyran e. Lewra çavkaniyên ku behsa Miksê dikin bêguman behsa Feqiyê Teyran jî dikin û xizmeta wî ya girîng ji bo edebiyata Kurdî tînîn zimên.[15]

         Feqiyê Teyran li aliyê hemî kesên niviskar û edebiyatnas û lêkolîner ve wek stêrkeke mezin di qada edebiyata Kurdî de tê qebûl kirin. Miks ne tenê bi sedema hebûna Feqiyê Teyran bûye navendeke edebiyatê, bi rastî ev kesayetiya herî giring di nav van ‘alim û mitesewif û helbestvanên Kurd ên ku bi nisbeta Miksî têne naskirin e.

       Feqiyê Teyran niva duyê ya sedsala şanzdemîn û niva ewil ya sedsala hevdemîn de bi zimanekî zelal û sade helbestên xwe gotiye û di dilê Kurdan de cih girtiye. Xalid Sadinî helbestên Feqiyê Teyran wiha teswiye dike:

“Feqiyê Teyran di gelek babetên jiyana mirovahiyê de helbest vehonandiye. Nemaze di babetên dîrokî û jiyana civakî de helbest gotiye. Wî di warê şîretên olî, pesnê Yezdan û peyxamberê wî, tesewif, bawerî, wahdeti’l-wucûd, ‘îbadetkirina ji bo Xwedê, têgehiştina Yezdanî de jî helbest nivîsine.

Ji van tiştan bêtir, Feqiyê Teyran hozanvanê evîn û evindariyê ye. Helbestên wî bi piranî li ser eşq û evînê ne. Li cem Feqiyê Teyran evîna mecazî û ya heqîqî yek in...”[16]

        Li ser Feqiyê Teyran di van salên dawî de gelek tişt hatine gotin. Ez naxwazim gotara xwe bi jiyana wî û berhemên wî dirêj bikim. Lêbelê divê herkes baş bizane û baş tê bigehêje ku navê Feqiyê Teyran û navê Miksê bûne yek û ji hev naqetin. Ez dixwazim niha gotinên xwe li ser Feqiyê Teyran bi çend şeşikên wî bi dawî binim.

 

Serdarê dilkulan im

Ji êş û jan û daxan

Ji terhê sunbulan im

Dixwinim lew di baxan

Aşiqê sorgulan im

Dê lê bigrim qişleyan

 

Feqî go bilbil taze

Tu bilbilek sewda yî

‘İşqa gulê mecaz e

Tu yarek bê wefa yî

Dostê ebed bixwaze

Da lê nebit fenayî

 

‘İşqa mecaz tu terk ke

Ew sir û dîn betal bûn

Tu yarekê heder ke

Li min bê ilm û xeyb bûn

Carek li wî nezer ke

Ebed heye her hebûn[17]

     Di Miksê de kesayetiyekî din heye ku di warê edebiyatê de xwedî berhemeke navdar e. Ev kes ‘Eli Teremoxî ye. ‘Eli Teremoxî di gundê Teremoxê de hatiye dinyayê û ev gund girêdayî bajarê Miksê ye. Teremoxî di medreseyên Miksê û derdora Miksê de dixwîne û ji bo melatiyê hînî ‘Erebî û zanistên Îslamî dibe. Piştî qedandina xwendina xwe tê gundê xwe û di medreseya gundê Teremoxê de dest bi seydatiyê dike.

      Sağniç behsa ‘Eli Teremoxî dike û dibêje: “…Tefsîra dibe ku ev tefsîr be Kurmancî nivîsandiye û radestî xizmeta gel û medreseyên Kurdistanê kiriye. Piştî nivîsandina vê pirtûkê, qasekê xwendina medreseyên Kurdistanê hêsantir kir û rêja wan jî zêdetir ediland. Mele ‘Eli Tremaxî, di medereseya gundê xwe de seydatî kiriye û îcazeta gelek feqiyan daye. Ji bo hêsanî xwendin û têgihiştina feqiyên Kurdistanê, lê xebitiye ku rêzimana ‘Erebî wergerîne zimanê Kurdî…”[18]

Piştî ‘Eli Teremoxî jî di Miksê de helbestvan gihiştine û bi zimanê Kurdî helbestên xwe nivîsandine. Yek ji wan helbestvanan Axaokê Bêdarî ye. Axaok jî helbestvanekî mezin bûye. Gundê bêdar di navbera gundê Bediuzzeman Seîd Norsî û Miksê de ye. Ev helbestvan di sedsala XVIII. de jiyaye û di bin tesîra helbestên Feqiyê Teyran de maye.[19]

Yek ji wan helbestvanên navdar yên Miksê jî Weda’î ye. Mixabin li ser jiyanameya wî gelek melûmatên me tune. Belê behsa dîwana wî ya bi herdu zimanên Kurdî û Farisî nivisandiye tê kirin. Wedâ’î di serdema Şêxî Beg û Mehmud Begê Miksî de jiyaye û li ser Şêxî Beg qesîdeyek jî nivîsandiye.[20]

Mexlesa wî “Weda’î” ye. Ji hinek qesîdeyên wî tê zanin ku Wedâ’î pencî sal zêdetir ‘umr borandiye û têkiliya wî bi ter’iqeta Neqşbendî re hebûye. Lewra navê şêxê wî Tahir yan Taha bûye.[21]

 

            Encam

 

            Miks bi ‘alim, nivîskar û rewşenbîrên xwe û bi medresên xwe ve di edebiyata klasîk a kurdî de ciyekî girîng digire. Çendî nivîskarên vê deverê di eynî demê de nejiyabin jî berhemên ku li dû xwe hiştine û bandora ku li ser nivîskar û şa’irên din kirine dide nîşan, di cihana edebiyata kurdî de Miks navendeke mezin e hêjayî pesn û rêzan e.

Me di vê nivîsa xwe de cî da yek ji navendên edebiyata kurdî, Miksê û me behsa zana û nivîskarên deverê yên naskirî û berhemdar kir.  Dibe ku hin nivîskarên din ên nenas jî hene ku bi lêkolîn û xebatan ew jî dê bên naskirin.

 

Çavkanî

Âmedî, Sadik Bahaeddin, Hozanvânêd Kurd, Çapxaneyê Korê Zanyarê Îraq, Bexda 1980.

Arvas,  Nimetullah, “Arvas Medresesi ve Türkiye’deki Entelektüel Çevre Üzerindeki Etkisi(Seyyid Abdülhakim Arvâsî Örneği)”, Uluslar arasi Medrese ve İlahiyat Kavşağinda İslâmî İlimler Sempozyumu Bildirileri, (ed. İsmail Narin), Weşanên Zanîngeha Bingolê, Bingol 2013.

Bexdadî, Heyder, Seyahatname, 750/1409 (Nusxeya destnivîs 33 rûpel e).

Baz, İbrahim, Abdulhakim Arvasi'nin Hayat Eserleri ve Tasavvufi Anlayişi, Zanîngeha Enqerê, Entîtuya Zanistên Civakî, Teza Lisansa Bilind, Enqere 1996.

Bitlisî, Şerefxan, Şerefnâme fî târîxi’d-duwel we’l-imârâti’l-Kurdiyye, werg. Muhammed Ali Awnî, Dâru’z-zaman, Dimaşq, 2006.

Cezerî, Şêx Ehmed, Dîwana Cezerî, (amadekar: Muhammed Şefîq el-Ervwasî el-Hüseynî), Çapxaneya Ewqafa Îslamiyye, Stenbol 1338-1340.

Dêreşî, Seîd, Dîwana Feqiyê Teyran, Weşanxaneya Sipîrêz, Hewlêr 2005.

Hakan, Sinan, Osmanli Arşiv Belgelerinde Kürtler ve Kürt Direnişleri, weşanên Doz, Stenbol 2011.

                      - “19. Yüzyilin İlk Çeyreğinden Tanzimat’a Hakkari Bölgesi Sosyo-Siyasal Gelişmeleri ve Osmanli-İran Münasebetleri”, III. Uluslar arasi Vangölü Havzasi Sempozyumu, (ed. Oktay Belli), Hakkari Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Kültür Yayinlari, Enqere 2008.

Karakaya, Necdet, Bir Dilci olarak Molla Halil Es-Siirdî, Zaningeha Yüzüncü Yilê, Enstîtuya Zanistên Civakî,  (Teza Lisansa Bilind a Neçapkirî), Wan 2006.

Kiliç, Orhan, XVI. ve XVII. Yüzyillarda Van, Veşanên Midireta karên civakî û çandî yên Şaredariya Wanê, Wan 1997.

Mangaltepe, İsmail, Seyyahlarin Gözüyle Van(XIX. Yüzyil), Veşanên Kitabevi, Stenbol 2009.

Özoğlu, Hakan, Osmanli Devleti ve Kürt Milliyetçiliği, Weşanxaneya Kitap, Stenbol 2005.

Sadinî, M.Xalid, Feqiyê Teyran, Weşanên Nûbihar, Stenbol 2009.

Sağniç, Feqî Hüseyin, Dîroka Wêjeya Kurdî, Weşanên Enstîtuta Kurdî ya Stenbolê, Stenbol 1992.

Sâmî, Şemseddin, Qâmûsu’l-E’lâm I-VI, Çapxaneya Mihran, Stenbol t.t.

es-Selefî, ed-Dûskî, Hemdî Evdilmecîd, Tehsîn Brahim Mu’cemu’ş-şuarâi’l-Kurd, Dâru Sipîrêz, Duhok 2008.

              - es-Selefî, ed-Duskî, İkdu’l-Cumân fî terâcimi’l-‘ulemâi we’l-udebâi’l-Kurd we’l-mensûbîne ilâ Muduni ve Kurâ’l-Kurdistan I-III, Dâru’l-asâle we’t-turâs, Îmaretên Ereb ên Yekbûyî 2008.

Xeznedar, Marûf, Mêjûyê Edebê Kurdî, weşanên Ârâs, Hewlêr 2010.

 



[1]Şemseddin Sâmî, Qâmûsu’l-E’lâm I-VI, Çapxaneya Mihran, Stenbol  t.t., VI, 4369.

[2]İsmail Mangaltepe, Seyyahların Gözüyle Van(XIX. Yüzyıl), weşanên Kitabevi, Stenbol 2009, r. 101. 

[3]Şerefxan Bitlisî, Şerefnâme fî târîxi’d-duwel we’l-imârâti’l-Kurdiyye, werg. Muhammed Ali Avnî, Dâru’z-zaman, Dimaşq, 2006, I, 221-222.

[4]Orhan Kılıç, XVI. ve XVII. Yüzyıllarda Van, weşanên Midiriyeta Karên Civakî û Çandî yên Şaredariya Wanê, Wan 1997, r. 141-142.

[5]Sinan Hakan, Osmanlı Arşiv Belgelerinde Kürtler ve Kürt Direnişleri, weşanên Doz, Stenbol 2011, r. 90-115; Sinan Hakan, “19. Yüzyılın İlk Çeyreğinden Tanzimat’a Hakkari Bölgesi Sosyo-Siyasal Gelişmeleri ve Osmanlı-İran Münasebetleri”, III. Uluslar arası Vangölü Havzası Sempozyumu, (ed. Oktay Belli), Hakkari Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Kültür Yayınları, Enqere 2008, r. 352-356.

[6]Feqî Hüseyin Sağniç,  Dîroka Wêjeya Kurdî, Weşanên Enstîtuta Kurdî ya Stenbolê, Stenbol 1992, r. 387.

[7]İbrahim BAZ, Abdulhakim Arvasi'nin Hayat Eserleri ve Tasavvufi Anlayışı, Zaningeha Enqerê, Entîtuya Zanistên Civakî, Teza Lisansa Bilind, Enqere 1996, r. 31.

[8]Haydar Bağdadî, Seyahatname, 750/1409, r. 1-33. Ev berhem di destê miftiyê Wanê yê hêja Nimetullah Arvas de ye. Me jî ji wî stand û jê istifade kir.

[9]Ji bo vê wesîqeyê zêdetir zanyarî li ser Malbata Erwasiyan bnr. Nimetullah Arvas,  “Arvas Medresesi ve Türkiye’deki Entelektüel Çevre Üzerindeki Etkisi (Seyyid Abdülhakim Arvâsî Örneği)”, Uluslar arası Medrese ve İlahiyat Kavşağında İslâmî İlimler Sempozyumu Bildirileri, (ed. İsmail Narin), Bingöl Üniversitesi Yayınları, Bingöl 2013, I, 214-215.

[10]Hemdî Abdilmecid es-Selefî, Tehsîn Brahim ed-Dûskî, İkdu’l-Cumân fî terâcimi’l-‘ulemâi ve’l-udebâi’l-Kurd ve’l-mensûbîne ilâ Muduni ve Kurâ’l-Kurdistan I-III, Dâru’l-asâle ve’t-turâs, B.A.E 2008, II, 310.

[11]Hakan Özoğlu, Osmanlı Devleti ve Kürt Milliyetçiliği, weşanxaneya Kitap, Stenbol 2005, r. 138-140.

[12]Şêx Ehmed Cezerî, Dîwana Cezerî, (amadekar: Muhammed Şefîq el-Arvasî el-Hüseynî), Çapxaneya Ewqafa İslamiyye, Stenbol 1338-1340, r. 2.

[13]Ji bo icazetname û zêdetir zanyarî bnr. Nimetullah Arvas,  “Arvas Medresesi ve Türkiye’deki Entelektüel Çevre Üzerindeki Etkisi(Seyyid Abdülhakim Arvâsî Örneği)”, I, 236.

[14]Necdet Karakaya, Bir Dilci olarak Molla Halil Es-Siirdî, Zaningeha Yüzüncü Yılê, Enstîtuya Zanistên Civakî,  (Teza Lisansa Bilind a Neçapkirî), Wan 2006, r. 27.

[15]Marûf Xeznedar, Mêjûyê Edebê Kurdî, weşanên Ârâs, Hewlêr 2010, II, 205-286; Sadık Bahaeddin Âmedî, Hozanvânêd Kurd, Çapxaneyê Korê Zanyarê Iraq, Bexda 1980, r.179-218; Feqî Hüseyin Sağniç, Dîroka Wêjeya Kurdî, Weşanên Enstîtuta Kurdî ya Stenbolê, Stenbol 1992, r. 369-370; Seîd Dêreşî, Dîwana Feqiyê Teyran, Weşanxaneya Sipîrêz, Hewlêr 2005, r. 15; M.Xalıd Sadinî, Feqiyê Teyran, weşanên Nûbihar, Stenbol 2009, r. 27-32.

[16]Sadinî, h.b., r. 63-64.

[17]Sadinî, h.b., r. 158-159.

[18]Sağniç, h.b., r. 387-390.

[19]Hemdî Evdilmecid es-Selefî, Tehsîn Brahim ed-Dûskî, Mu’cemu’ş-şuarâi’l-Kurd, Dâru Sipîrêz, Duhok 2008, r. 112-113.

[20]es-Selefî, ed-Dûskî, Mu’cemu’ş-şuarâi’l-Kurd, r. 201-202.

[21]es-Selefî, ed-Dûskî, Mu’cemu’ş-şuarâi’l-Kurd, r. 202

Yazar: Abdulcebbar KAVAK

Kaynak: nupelda

Anahtar: n/a

Son Haberler

Eski haberler

 

Ji Editor

Hejmara 22

Hejmara 22 Bi navê Xwedayê Bexşende û Dilovan   Bi navê Xwedayê ku xwediyê erd û esman e, xwediyê Beyta ‘Etîq û Beyta Meqdîs e. Ew pirzan û hertiştzan e. Xwediyê rabirdû û dahatûya me û hemû hebûnan e Ew. Ji xwediyê bêdengiyên ku di hundirên me de diteqin re, ji sahibê sukûneta ku...

Login site